അമേരിക്ക-ഇറാന് സംഘര്ഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാകുന്നതിനിടെ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഏറ്റുമുട്ടല് ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിനപ്പുറത്തേക്കും വ്യാപിക്കുകയാണ്. ഇറാന് ബഹ്റൈനിലെയും ഇറാഖിലെ കുര്ദിസ്ഥാന് മേഖലയിലെയും അമേരിക്കന് സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങള് ലക്ഷ്യമിട്ടതായാണ് റിപ്പോര്ട്ട്. മറുവശത്ത്, ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കില് അമേരിക്കയ്ക്ക് 'പൂര്ണ നിയന്ത്രണം' ഉണ്ടെന്ന് പ്രസിഡന്റ് ഡോണള്ഡ് ട്രംപ് അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും ഇറാന് അത് നിഷേധിച്ചു.
ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവനയില് നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്, ഇപ്പോഴത്തെ അമേരിക്കന് നിലപാട് ചര്ച്ചകളിലൂടെ ധാരണയിലെത്തുന്നതിനെക്കാള് സൈനിക സമ്മര്ദം വര്ധിപ്പിക്കുന്നതിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നതെന്നാണ്. ഇറാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ തകര്ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നും ഇറാന് ജനത ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ഉയര്ന്നുവരണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതേസമയം, ഇറാനുമായി ഉണ്ടാക്കുന്ന പുതിയ കരാറിന് വലിയ വിലയില്ലെന്ന നിലപാടും ട്രംപ് ആവര്ത്തിച്ചു. ഇതോടെ നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരത്തിനുള്ള സാധ്യതകള് ഇപ്പോള് കൂടുതല് അനിശ്ചിതത്വത്തിലാകുന്നു.
ഹോര്മുസാണ് പ്രധാന പോരാട്ടഭൂമി
ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണക്കപ്പല് ഗതാഗത പാതകളിലൊന്നായ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് സംഘര്ഷത്തിന്റെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭാഗം. കടലിടുക്കില് ഇറാന് കടല്മൈനുകള് സ്ഥാപിക്കാന് ശ്രമിച്ചതായും വാണിജ്യ കപ്പലുകള്ക്കും മേഖലയിലെ അമേരിക്കന് സൈനികര്ക്കുമെതിരെ ആക്രമണശ്രമങ്ങള് ഉണ്ടായതായുമാണ് അമേരിക്കയുടെ ആരോപണം.
ഇതിന് മറുപടിയായി സെപ്റ്റംബര് 1ന് തെക്കന് ഇറാനിലെ ബന്ദര് അബ്ബാസ്, ഖേശം ദ്വീപ്, ചബഹാര്, ജാസ്ക്, സിറിക്, ലവാന്, അസലൂയേ തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ ഇറാനിയന് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങള് അമേരിക്ക ആക്രമിച്ചതായി സെന്ട്രല് കമാന്ഡ് അറിയിച്ചു.
ഹോര്മുസില് സൈനിക മേല്ക്കൈ ഉറപ്പാക്കുന്നത് അമേരിക്കയ്ക്ക് എണ്ണവിതരണ പാതയുടെ സുരക്ഷയുമായി മാത്രമല്ല, ഇറാന്റെ കടല്വേധ ശേഷി നിയന്ത്രിക്കുന്നതുമായും ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ നടക്കുന്ന ഓരോ സൈനിക നീക്കവും പ്രാദേശിക സംഘര്ഷത്തെ ആഗോള ഊര്ജവിപണിയിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കാന് ശേഷിയുള്ളതാണ്.
ഇറാന്റെ തിരിച്ചടി: സംഘര്ഷം പുതിയ വലയത്തിലേക്ക്
ബഹ്റൈനിലെ അമേരിക്കന് സൈനിക താവളത്തിനും ഇറാഖിലെ എര്ബിലിലെ അമേരിക്കന് കേന്ദ്രങ്ങള്ക്കും നേരെ മിസൈല്, ഡ്രോണ് ആക്രമണം നടത്തിയതായി ഇറാന്റെ റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ് അവകാശപ്പെട്ടു. എര്ബിലില് അറ്റകുറ്റപ്പണി കേന്ദ്രം, ഗോഡൗണുകള്, അമേരിക്കയുടെ നിരീക്ഷണ എയറോസ്റ്റാറ്റിന്റെ മാര്ഗനിര്ദേശ സംവിധാനമടക്കമുള്ളവ തകര്ത്തതായി ഇറാന് അവകാശപ്പെട്ടു.
ഇത് ഒരു പ്രധാന മാറ്റമാണ്. ഇറാന്-അമേരിക്ക നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടല് ഇറാന്റെ അതിര്ത്തിക്കുള്ളില് മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ അമേരിക്കന് സൈനിക സാന്നിധ്യമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുകയാണ്. ബഹ്റൈന്, ഇറാഖ്, മറ്റു ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങള് എന്നിവ ഇത്തരത്തില് സംഘര്ഷത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്ന സാഹചര്യം അമേരിക്കയുടെ സഖ്യകക്ഷികള്ക്കും വലിയ സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളിയാണ്.
ഹൂതികളുടെ പിന്തുണ; സംഘര്ഷത്തിന് പുതിയ മുന്നണി
ഇറാനെ പിന്തുണച്ച് യെമനിലെ ഹൂതി നേതൃത്വം രംഗത്തെത്തിയതും സ്ഥിതിഗതികളെ കൂടുതല് സങ്കീര്ണമാക്കുന്നു. അമേരിക്കന് ആക്രമണങ്ങള് ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ മനോഭാവത്തെ തകര്ക്കില്ലെന്നും ഇറാന്റെ തിരിച്ചടി അന്താരാഷ്ട്ര നിയമപ്രകാരമുള്ള അവകാശമാണെന്നും ഹൂതികള് വ്യക്തമാക്കി.
അമേരിക്കന് സൈനികരെ തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങളില് താവളമൊരുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങള് തിരിച്ചടിയുടെ പ്രത്യാഘാതം നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഹൂതികള് നല്കി. ഇതോടെ ഇറാന്-അമേരിക്ക സംഘര്ഷത്തിന് ചെങ്കടല് മേഖലയിലും പുതിയ സമ്മര്ദം രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത ഉയരുന്നു.
അമേരിക്കന് പൗരന്മാര്ക്ക് മുന്നറിയിപ്പ്
സംഘര്ഷം വ്യാപിക്കുന്ന പശ്ചാത്തലത്തില് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ അമേരിക്കന് പൗരന്മാര്ക്ക് അമേരിക്കന് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാര്ട്ട്മെന്റ് ജാഗ്രതാനിര്ദേശം വീണ്ടും നല്കി. വിമാന സര്വീസുകള് റദ്ദാകല്, വ്യോമപാത അടച്ചിടല്, യാത്രാതടസ്സങ്ങള് എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് മുന്നറിയിപ്പ്.
അമേരിക്കന് സ്ഥാപനങ്ങളും നയതന്ത്ര കേന്ദ്രങ്ങളും ഇറാനുമായോ ഇറാനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഗ്രൂപ്പുകളുമായോ ബന്ധപ്പെട്ട ആക്രമണങ്ങള്ക്ക് ഇരയാകാന് സാധ്യതയുണ്ടെന്നും മുന്നറിയിപ്പുണ്ട്. സംഘര്ഷം സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളില് നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കാനുള്ള ആശങ്കയാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.
പെറു ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചു
ഇതിനിടെ ഇറാനുമായുള്ള നയതന്ത്രബന്ധം അവസാനിപ്പിച്ചതായി പെറു പ്രഖ്യാപിച്ചതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. സംഘര്ഷം രൂക്ഷമാക്കുന്നതിന് ഇറാന് പ്രേരകശക്തിയായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണമാണ് പെറു ഉന്നയിച്ചത്.
ഇത് നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഇടപെടലല്ലെങ്കിലും, ഇറാനെതിരായ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ സമ്മര്ദം വര്ധിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയായി കാണാം.
കരാറിനേക്കാള് സമ്മര്ദം; അപകടകരമായ ഘട്ടത്തിലേക്ക് പശ്ചിമേഷ്യ
ഇറാനുമായി പുതിയ ധാരണയിലെത്താനുള്ള താല്പര്യം ട്രംപ് നിഷേധിക്കുന്നതും 'തിരിച്ചടിച്ചാല് കൂടുതല് ശക്തമായ ആക്രമണം' ഉണ്ടാകുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നതും സംഘര്ഷത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം നിര്ണായകമാക്കുന്നു. അമേരിക്കന് സൈനിക ശക്തിയും ഹോര്മുസിലെ നിയന്ത്രണവും ഉപയോഗിച്ച് ഇറാനെ പരമാവധി സമ്മര്ദത്തിലാക്കുകയാണ് വാഷിങ്ടണിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന സൂചനയാണ് ഇതില് നിന്ന് ലഭിക്കുന്നത്.
എന്നാല് ഇറാന്റെ തിരിച്ചടിയും ഹൂതികളുടെ പിന്തുണയും സംഘര്ഷത്തെ നിയന്ത്രിത സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലില് നിന്ന് പല രാജ്യങ്ങളെയും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന പ്രാദേശിക യുദ്ധത്തിലേക്ക് മാറ്റാനുള്ള അപകടസാധ്യത ഉയര്ത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഹോര്മുസിലെ കപ്പല്ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടാല് എണ്ണവില, ആഗോള ചരക്കുഗതാഗതം, ഊര്ജവിതരണം എന്നിവയില് അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം പശ്ചിമേഷ്യയ്ക്ക് പുറത്തേക്കും അനുഭവപ്പെടും.
അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന ചോദ്യം അമേരിക്ക-ഇറാന് ഏറ്റുമുട്ടല് ആരാണ് ജയിക്കുക എന്നതിലുപരി, ഹോര്മുസിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഈ സംഘര്ഷം എത്രത്തോളം വ്യാപിക്കും, അതിനെ വീണ്ടും നയതന്ത്ര ചര്ച്ചകളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാന് കഴിയുമോ എന്നതാണ്.
ഹോര്മുസില് 'പൂര്ണ നിയന്ത്രണം' അവകാശപ്പെട്ട് ട്രംപ്; ഇറാന്റെ തിരിച്ചടി പശ്ചിമേഷ്യന് സംഘര്ഷം കൂടുതല് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു
