വാഷിങ്ടണ്‍/ടെഹ്‌റാന്‍: ഇറാനെതിരെ വീണ്ടും സൈനിക നടപടി സ്വീകരിക്കാനുള്ള സാധ്യതകള്‍ സജീവമായി പരിഗണിക്കുമ്പോഴും സമാധാന ചര്‍ച്ചകള്‍ പുനരാരംഭിക്കാന്‍ നയതന്ത്ര നീക്കവുമായി അമേരിക്ക. ഒരുവശത്ത് സൈനിക ആക്രമണത്തിനുള്ള പദ്ധതികള്‍ വിലയിരുത്തുകയും മറുവശത്ത് ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വഴിതുറക്കാന്‍ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്‍സ് മുഖേന ഇറാന്‍ നേതൃത്വത്തിന് കത്തയക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇറാന്‍ നയത്തില്‍ പുതിയ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്. സമ്മര്‍ദത്തിലൂടെ ഇറാനെ ചര്‍ച്ചാമേശയിലെത്തിക്കുകയാണോ അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യം, അതോ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങള്‍ പരാജയപ്പെട്ടാല്‍ സൈനിക നടപടിയിലേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള മുന്നൊരുക്കമാണോ നടക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഇപ്പോള്‍ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം.
ഇറാനെതിരായ സൈനിക നടപടികളുടെ സാധ്യതകള്‍ സംബന്ധിച്ച് യുഎസ് സെന്‍ട്രല്‍ കമാന്‍ഡ് മേധാവി അഡ്മിറല്‍ ബ്രാഡ് കൂപ്പര്‍ വ്യാഴാഴ്ച വൈറ്റ് ഹൗസില്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡോണള്‍ഡ് ട്രംപിന് വിശദീകരണം നല്‍കിയതായി വാള്‍സ്ട്രീറ്റ് ജേണല്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്‌സെത്ത്, ജോയിന്റ് ചീഫ്‌സ് ഓഫ് സ്റ്റാഫ് ചെയര്‍മാന്‍ ജനറല്‍ ഡാന്‍ കെയ്ന്‍ എന്നിവരും യോഗത്തില്‍ പങ്കെടുത്തു. ഇതിന് മുന്നോടിയായി വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്‍സുമായും സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയിരുന്നു. സൈനിക നടപടികളുടെ സാധ്യതകള്‍ ഉന്നതതലത്തില്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുവെന്നത് ഇറാനെതിരായ അമേരിക്കന്‍ നിലപാടിലെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിനൊപ്പം, സമാധാന ചര്‍ച്ചകള്‍ പുനരാരംഭിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് വാന്‍സ് ഇറാന്‍ നേതൃത്വത്തിന് കത്തയച്ചതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. ട്രംപിന്റെ നിര്‍ദേശപ്രകാരം ഇറാന്‍ സുരക്ഷാ മേധാവി മൊഹ്‌സെന്‍ റെസായിക്കാണ് കത്തയച്ചതെന്നാണ് വാള്‍സ്ട്രീറ്റ് ജേണല്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട്. അമേരിക്കയുടെ കത്ത് ലഭിച്ചതായി ഇറാനിയന്‍ വാര്‍ത്താ ഏജന്‍സികളായ തസ്‌നീം, ഫാര്‍സ് എന്നിവയും റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഇറാന്‍ ഇതുവരെ ഔദ്യോഗിക മറുപടി നല്‍കിയിട്ടില്ല.
അമേരിക്കയുടെ ഈ നീക്കത്തില്‍ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത് നയതന്ത്ര ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കൊപ്പം സൈനിക സമ്മര്‍ദവും ശക്തമാക്കുന്ന സമീപനമാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലേക്ക് കൂടുതല്‍ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും വെടിക്കോപ്പുകളും സൈനിക സാമഗ്രികളും എത്തിക്കുന്ന അമേരിക്ക, ആക്രമണസാധ്യതയുള്ളതായി വിലയിരുത്തുന്ന ചില സൈനിക താവളങ്ങളില്‍നിന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും സൈനികരെയും മാറ്റുന്നുണ്ട്. ഇസ്രായേലിന്റെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്താന്‍ അധിക പാട്രിയറ്റ് മിസൈല്‍ പ്രതിരോധ സംവിധാനം വിന്യസിക്കാനും നീക്കമുണ്ട്. അമേരിക്കന്‍ സൈനിക സന്നാഹത്തിലെ ഈ മാറ്റങ്ങള്‍ കേവലം പ്രതിരോധ മുന്നൊരുക്കങ്ങളാണോ അതോ ആക്രമണത്തിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിന്റെ ഭാഗമാണോ എന്ന കാര്യത്തില്‍ വ്യക്തതയില്ല.
അമേരിക്കയുടെ നീക്കങ്ങള്‍ക്കിടയിലും വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് തയ്യാറല്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് ഇറാന്‍. സമാധാന ചര്‍ച്ചകളില്‍ പുരോഗതിയുണ്ടാകണമെങ്കില്‍ തങ്ങള്‍ മുന്നോട്ടുവെച്ച ഏഴ് നിബന്ധനകളും അംഗീകരിക്കണമെന്ന് ഇറാന്‍ പാര്‍ലമെന്റ് സ്പീക്കര്‍ മുഹമ്മദ് ബാഖര്‍ ഖാലിബാഫ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ 'പ്രലോഭനവും സമ്മര്‍ദവും' ചേര്‍ന്ന തന്ത്രം ഇറാന്റെ നിലപാടില്‍ മാറ്റമുണ്ടാക്കില്ലെന്നും നിബന്ധനകള്‍ മധ്യസ്ഥര്‍ മുഖേന അമേരിക്കയെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം എക്‌സില്‍ കുറിച്ചു. അതായത്, ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വാതില്‍ അടച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അമേരിക്കയുടെ നിബന്ധനകളില്‍ ഒത്തുതീര്‍പ്പിന് ഇറാന്‍ തയ്യാറല്ല.
സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുണ്ടായാല്‍ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ മേഖലയിലാകെ വ്യാപിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ടെഹ്‌റാന്‍ നല്‍കുന്നുണ്ട്. അമേരിക്ക വീണ്ടും ആക്രമണം നടത്തിയാല്‍ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ അമേരിക്കന്‍ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങള്‍ക്കും ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ വിവിധ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ക്കും നേരെ തിരിച്ചടിക്കുമെന്ന് ഇറാന്‍ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഭൂഗര്‍ഭ കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ഘടകങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ച് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈല്‍ നിര്‍മാണം പുനരാരംഭിച്ചതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. ഇതോടെ അമേരിക്കയുടെ സൈനിക നീക്കം ഇറാനില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ വിശാലമായ പ്രാദേശിക സംഘര്‍ഷത്തിന് വഴിവെക്കാനുള്ള സാധ്യതയും നിലനില്‍ക്കുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും സൈനിക നീക്കത്തിനെതിരെ എതിര്‍പ്പുയരുന്നുണ്ട്. ഡെമോക്രാറ്റിക് സെനറ്റര്‍ ക്രിസ് മര്‍ഫി ഇറാനെതിരായ പുതിയ ആക്രമണസാധ്യതയെ 'ഭ്രാന്തമായ പദ്ധതി' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇത് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘര്‍ഷം കൂടുതല്‍ രൂക്ഷമാക്കുമെന്നും നിയമവാഴ്ചയോടുള്ള അമേരിക്കയുടെ പ്രതിബദ്ധതയെ ദുര്‍ബലപ്പെടുത്തുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കി. അതേസമയം, ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം ഹ്രസ്വവും ശക്തവുമായ സൈനിക നടപടി ഉണ്ടായേക്കാമെന്ന റിപ്പോര്‍ട്ടുകളും പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ അത്തരമൊരു നീക്കത്തിന് ട്രംപ് അന്തിമ അനുമതി നല്‍കിയതായി സ്ഥിരീകരണമില്ല.
സൈനിക സമ്മര്‍ദം ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കുള്ള ആയുധമോ?
ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ നീക്കങ്ങളെ വിലയിരുത്തുമ്പോള്‍ രണ്ട് സാധ്യതകളാണ് പ്രധാനമായും മുന്നിലുള്ളത്. ഒന്നാമത്തേത്, സൈനിക നടപടിയുടെ ഭീഷണിയും സാമ്പത്തികനയതന്ത്ര സമ്മര്‍ദങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ഇറാനെ അമേരിക്കയ്ക്ക് അനുകൂലമായ നിബന്ധനകളിലേക്ക് എത്തിക്കുക. രണ്ടാമത്തേത്, ചര്‍ച്ചകള്‍ പരാജയപ്പെട്ടാല്‍ ഉടനടി സൈനിക നടപടി സ്വീകരിക്കാന്‍ ആവശ്യമായ മുന്നൊരുക്കങ്ങള്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കുക. ഈ രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങളും ഒരേസമയം പിന്തുടരുന്നതായിരിക്കാം അമേരിക്കയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ സമീപനം.
എന്നാല്‍ അമേരിക്കയുടെ സമ്മര്‍ദതന്ത്രം ഇറാനെ വിട്ടുവീഴ്ചയിലേക്ക് നയിക്കുമെന്നതിന് ഉറപ്പില്ല. മറിച്ച്, ദേശീയ സുരക്ഷയും പരമാധികാരവും മുന്‍നിര്‍ത്തി ഇറാന്‍ കൂടുതല്‍ കടുത്ത നിലപാട് സ്വീകരിച്ചാല്‍ സംഘര്‍ഷസാധ്യത വര്‍ധിക്കാം. പ്രത്യേകിച്ചും ഇറാന്‍ മുന്നോട്ടുവെച്ച ഏഴ് നിബന്ധനകളും അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കാന്‍ കഴിയുമോ എന്നത് നിര്‍ണായകമാണ്.
ചുരുക്കത്തില്‍, അമേരിക്കയുടെ നീക്കങ്ങള്‍ സമാധാനത്തിനുള്ള ശ്രമമാണോ യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള അവസാന നയതന്ത്ര നീക്കമാണോ എന്ന് ഇപ്പോള്‍ വ്യക്തമല്ല. വാന്‍സിന്റെ കത്തിന് ഇറാന്‍ നല്‍കുന്ന മറുപടി, ഏഴ് നിബന്ധനകളോടുള്ള വാഷിങ്ടണിന്റെ സമീപനം, സൈനിക വിന്യാസത്തിലെ തുടര്‍നീക്കങ്ങള്‍ എന്നിവയായിരിക്കും അടുത്ത ഘട്ടം നിര്‍ണയിക്കുക. നയതന്ത്രത്തിന് ഇനിയും അവസരമുണ്ടെങ്കിലും പശ്ചിമേഷ്യ ഇപ്പോള്‍ നില്‍ക്കുന്നത് സമാധാനത്തിനും പുതിയൊരു സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിനും ഇടയിലുള്ള നിര്‍ണായക വഴിത്തിരിവിലാണ്.
ഇറാനെതിരെ യുദ്ധസന്നാഹവും സമാധാനനീക്കവും ഒരേസമയം; ട്രംപിന്റെ ഇരട്ടതന്ത്രം, പശ്ചിമേഷ്യ ഉറ്റുനോക്കുന്നത് നിര്‍ണായക തീരുമാനത്തിനായി
