ബീജിംഗ്: ലോക രാഷ്ട്രീയത്തില് നിര്ണായകമായേക്കാവുന്ന കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് അമേരിക്കയും ചൈനയും റഷ്യയും ഒരുങ്ങുമ്പോള് യൂറോപ്പിന് ആശങ്ക. ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപും ഷി ജിന്പിങും വ്ളാദിമിര് പുടിനും നവംബര് 19ന് ചൈനയിലെ ഷെന്ഷെനില് ആദ്യമായി സംയുക്ത ത്രിരാഷ്ട്ര ചര്ച്ച നടത്തുമ്പോള് യുക്രെയ്നെ സംബന്ധിച്ച തീരുമാനങ്ങള് യുക്രെയ്ന്റെ പങ്കാളിത്തമില്ലാതെ വന്ശക്തികള് കൈക്കൊള്ളുമോ എന്ന ആശങ്കയാണ് യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങള്ക്കിടയില് ശക്തമാകുന്നത്.
ഏഷ്യ- പസഫിക് സാമ്പത്തിക സഹകരണ ഉച്ചകോടിയുടെ ഭാഗമായി നടക്കുന്ന കൂടിക്കാഴ്ചയെ ആഗോള നയതന്ത്ര ലോകം ഏറെ പ്രതീക്ഷയോടെ ഉറ്റുനോക്കുമ്പോഴാണ് യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങളുടെ ആശങ്ക.
ചര്ച്ചയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും സംബന്ധിച്ച് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളും വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകളാണ് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തില് നടന്ന യാല്റ്റ സമ്മേളനത്തെ ഓര്മിപ്പിക്കുന്ന 'യാല്റ്റ 2.0' എന്ന ആശങ്കയും ഇതോടൊപ്പം ഉയരുന്നു.
ലോകസമാധാനവും വന്ശക്തികള് തമ്മിലുള്ള തന്ത്രപരമായ സ്ഥിരതയും ആയിരിക്കും ചര്ച്ചയിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളെന്നാണ് ചൈന വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ലോകസമാധാനം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും പ്രധാന രാജ്യങ്ങള് തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളില് തന്ത്രപരമായ സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും നേതാക്കള് ആഴത്തിലുള്ള ചര്ച്ചകള് നടത്തുമെന്ന് ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് മാവോ നിങ് പറഞ്ഞു.
ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ടാകുമെന്നും അവര് വ്യക്തമാക്കി. എന്നാല് ചര്ച്ചയില് ഉള്പ്പെടുന്ന വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബീജിംഗ് കൂടുതല് വിശദാംശങ്ങള് പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല.
ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രാധാന്യം വാക്കുകളില് ഒതുക്കാനാവില്ലെന്നാണ് റഷ്യയുടെ പ്രതികരണം. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങള്ക്കിടയില് നിലനിന്ന പരസ്പര ധാരണയും സഖ്യബന്ധവും പരിഗണിക്കുന്ന ഒരു ചട്ടക്കൂടിലാണ് കൂടിക്കാഴ്ചയെന്ന് ക്രെംലിന് വിദേശനയ ഉപദേഷ്ടാവ് യൂറി ഉഷാക്കോവ് പറഞ്ഞു.
കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ പ്രാധാന്യവും പ്രതീകാത്മകതയും അളക്കുക പ്രയാസമാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
സാമ്പത്തിക, വ്യാപാര വിഷയങ്ങള്ക്കൊപ്പം ആണവ നിരായുധീകരണം, ഇറാനുമായുള്ള സംഘര്ഷം, യുക്രെയ്ന് യുദ്ധം എന്നിവയും ചര്ച്ച ചെയ്യുമെന്ന് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. ഏഷ്യന് പര്യടനത്തിനായി പുറപ്പെടുന്നതിനിടെ മാധ്യമങ്ങളോട് സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
ഇറാന്റെ നിലവിലെ സാഹചര്യം തങ്ങള്ക്ക് അനുകൂലമാണെന്നും എങ്കിലും ഇറാന് വിഷയം ചര്ച്ച ചെയ്യുമെന്നും ട്രംപ് പറഞ്ഞു. ആണവായുധങ്ങളുടെ വ്യാപനം തടയുന്നതും നിരായുധീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളും കൂടിക്കാഴ്ചയില് പ്രധാനപ്പെട്ടതായിരിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചു.
യൂറോപ്പിന് എന്തുകൊണ്ട് ആശങ്ക?
ത്രിരാഷ്ട്ര ഉച്ചകോടി സംബന്ധിച്ച ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനത്തിന് പിന്നാലെ യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതികരണം പുറത്തുവന്നിട്ടില്ലെങ്കിലും യുക്രെയ്നെ ഒഴിവാക്കി അതിന്റെ ഭാവി സംബന്ധിച്ച് വന്ശക്തികള് ചര്ച്ച നടത്തുന്നതിനെതിരെ പ്രസിഡന്റ് വൊളോഡിമിര് സെലന്സ്കി നേരത്തേ ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.
യുക്രെയ്നെക്കുറിച്ച് യുക്രെയ്ന്റെ പങ്കാളിത്തമില്ലാതെ തീരുമാനമെടുക്കരുതെന്നതാണ് കീവിന്റെ നിലപാട്. ഉച്ചകോടി 'യാല്റ്റ 2, 3, 4' ആയി മാറരുതെന്നും സെലന്സ്കി മുന്നറിയിപ്പ് നല്കിയിട്ടുണ്ട്.
പുടിന് ഉയര്ന്ന തലത്തിലുള്ള നയതന്ത്ര വേദി നല്കുന്നത് റഷ്യയ്ക്ക് അനാവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടമുണ്ടാക്കുമെന്നും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഗൗരവമായ ചര്ച്ചകള്ക്ക് പകരം അത് യുദ്ധം നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാന് മോസ്കോയ്ക്ക് പ്രോത്സാഹനമാകുമെന്നും അദ്ദേഹം ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ജര്മന് ചാന്സലര് ഫ്രെഡറിക് മെര്സും യുക്രെയ്ന്റെ ഭാവി സംബന്ധിച്ച് മൂന്നാം രാജ്യങ്ങള് യുക്രെയ്നെ പങ്കെടുപ്പിക്കാതെ ചര്ച്ച നടത്തുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് നേരത്തേ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഏകപക്ഷീയമായ കരാറുകള്ക്ക് ട്രംപ് മുതിരരുതെന്നും 'യൂറോപ്പിനും യുക്രെയ്നുമൊപ്പമുള്ള നിലപാട് തുടരണമെന്നും' അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.
റഷ്യന് പ്രസിഡന്റ് പുടിന് ഉന്നതതല നയതന്ത്ര വേദി ഒരുക്കുന്നതിനെ പോളിഷ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി റഡോസ്ലാവ് സികോര്സ്കിയും വിമര്ശിച്ചിരുന്നു. റഷ്യയ്ക്കെതിരായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധവും സൈനിക സമ്മര്ദവും ശക്തമാക്കുന്നതിന് പകരം പുടിനുമായി ചര്ച്ച നടത്താനുള്ള നീക്കത്തെയാണ് അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്തത്.
യുക്രെയ്ന്റെ പരമാധികാരവും ഭൂപ്രദേശപരമായ അഖണ്ഡതയും യൂറോപ്യന് യൂണിയന് തുടര്ന്നും പിന്തുണയ്ക്കുമെന്ന് യൂറോപ്യന് കമ്മിഷന് വക്താവ് ക്രിസ്റ്റ്യന് വിഗാന്ഡും വ്യക്തമാക്കി. ശാശ്വതമായ സമാധാനത്തിനുള്ള ഏത് സംവിധാനത്തിലും യുക്രെയ്നും യൂറോപ്പും പൂര്ണമായി പങ്കാളികളാകണമെന്നും യൂറോപ്യന് യൂണിയന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
എന്താണ് 'യാല്റ്റ 2.0'?
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തില് 1945 ഫെബ്രുവരിയില് നടന്ന യാല്റ്റ സമ്മേളനമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ആശങ്കയ്ക്ക് ആധാരം. അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാങ്ക്ലിന് ഡി റൂസ്വെല്റ്റ്, ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി വിന്സ്റ്റണ് ചര്ച്ചില്, സോവിയറ്റ് നേതാവ് ജോസഫ് സ്റ്റാലിന് എന്നിവര് ക്രിമിയയിലെ യാല്റ്റയില് ഒത്തുചേര്ന്നാണ് യുദ്ധാനന്തര യൂറോപ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവി സംബന്ധിച്ച് ചര്ച്ചകള് നടത്തിയത്.
ജര്മനിയെ അധിനിവേശ മേഖലകളായി വിഭജിക്കുക, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ രൂപീകരണം, ജപ്പാനെതിരായ യുദ്ധത്തില് സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പങ്കാളിത്തം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങള് ചര്ച്ചയായി. പോളണ്ട് ഉള്പ്പെടെയുള്ള കിഴക്കന് യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയും സമ്മേളനത്തിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളായിരുന്നു.
പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ നിരാശയ്ക്കിടയിലും മധ്യ, കിഴക്കന് യൂറോപ്പില് സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ രാഷ്ട്രീയ- സൈനിക സ്വാധീനം നിലനിര്ത്താന് സ്റ്റാലിന് അനുകൂലമായ ധാരണകള്ക്ക് റൂസ്വെല്റ്റും ചര്ച്ചിലും വഴങ്ങിയിരുന്നു. ഈ രാജ്യങ്ങളില് സ്വതന്ത്ര തെരഞ്ഞെടുപ്പ് അനുവദിക്കാമെന്ന് സ്റ്റാലിന് ഉറപ്പുനല്കിയെങ്കിലും പിന്നീട് അത് പാലിച്ചില്ലെന്നാണ് ചരിത്രപരമായ വിലയിരുത്തല്.
തുടര്ന്ന് പോളണ്ട്, ചെക്കോസ്ലോവാക്യ, ബാള്ട്ടിക് രാജ്യങ്ങള് ഉള്പ്പെടെയുള്ള മേഖലകള് ദശാബ്ദങ്ങളോളം സോവിയറ്റ് സ്വാധീനത്തിന് കീഴിലായി. കിഴക്കന്, മധ്യ യൂറോപ്പില് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ വഞ്ചനയുടെ പ്രതീകമായാണ് യാല്റ്റ സമ്മേളനം പലപ്പോഴും ഓര്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ യുക്രെയ്ന്റെ പങ്കാളിത്തമില്ലാതെ ട്രംപും ഷിയും പുടിനും നടത്തുന്ന ചര്ച്ചകള് യാല്റ്റ സമ്മേളനത്തിന്റെ ആവര്ത്തനമാകുമോ എന്ന ആശങ്കയാണ് യൂറോപ്പില് ഉയരുന്നത്.
ട്രംപ്- ഷി- പുടിന് കൂടിക്കാഴ്ചയില് എന്തൊക്കെ ചര്ച്ചയാകും?
നാല് പ്രധാന വിഷയങ്ങളാണ് ഷെന്ഷെന് ഉച്ചകോടിയില് ചര്ച്ചയാകാന് സാധ്യതയുള്ളത്:
യുക്രെയ്ന് യുദ്ധം: യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ധാരണയിലെത്താന് ട്രംപ് ശ്രമിച്ചേക്കും. യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചര്ച്ചകളില് നയതന്ത്ര സ്വാധീനം വര്ധിപ്പിക്കാനാകും പുടിന്റെ ശ്രമം. അതേസമയം, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ വിമര്ശനത്തിന് ഇടയാക്കുന്ന പ്രതിബദ്ധതകള് ഏറ്റെടുക്കുന്നതില് ചൈന ജാഗ്രത പുലര്ത്തിയേക്കും.
ആണവായുധ നിയന്ത്രണം: ആണവായുധ നിയന്ത്രണ ചര്ച്ചകളില് ചൈനയുടെ പങ്കാളിത്തം വര്ധിപ്പിക്കാന് അമേരിക്ക ശ്രമിച്ചേക്കും. എന്നാല് സ്വന്തം ആണവായുധ ശേഖരത്തിന് നിയന്ത്രണങ്ങള് ഏര്പ്പെടുത്തുന്നതിനോട് ബീജിംഗ് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുമെന്നത് നിര്ണായകമാണ്.
ഇറാന് സംഘര്ഷം: ഇറാനുമായുള്ള റഷ്യയുടെയും ചൈനയുടെയും സാമ്പത്തിക- തന്ത്രപരമായ ബന്ധങ്ങള് കണക്കിലെടുക്കുമ്പോള് ഇറാന് വിഷയം ചര്ച്ചയില് ഇടംപിടിച്ചേക്കും.
ആഗോള ശക്തിസന്തുലിതാവസ്ഥ: അമേരിക്ക, ചൈന, റഷ്യ എന്നീ രാജ്യങ്ങള് തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സ്വാധീനവും ചര്ച്ചയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിഷയമായിരിക്കും.
ഇറാന് സംഘര്ഷത്തോടൊപ്പം ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ സുരക്ഷയും ചര്ച്ചയാകാന് സാധ്യതയുണ്ട്. ഔദ്യോഗിക വിഷയങ്ങള്ക്കപ്പുറം മൂന്ന് നേതാക്കളുടെയും ഒരുമിച്ചുള്ള സാന്നിധ്യം തന്നെ വലിയ നയതന്ത്ര പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.
