സ്റ്റോക്ക്‌ഹോം: 2026ലെ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം അമേരിക്കന്‍ ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ ഫ്രാന്‍സിസ് ഹാല്സന്. ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്‌സര്‍വേറ്ററിയുടെ വികസനത്തിലും ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ ഉറവിടങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള ഉയര്‍ന്ന ഊര്‍ജമുള്ള ന്യൂട്രിനോകളുടെ കണ്ടെത്തലിലും നല്‍കിയ നിര്‍ണായക സംഭാവനകള്‍ പരിഗണിച്ചാണ് പുരസ്‌കാരം.
റോയല്‍ സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി ഓഫ് സയന്‍സസ് ചൊവ്വാഴ്ചയാണ് പുരസ്‌കാരം പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഐസ്‌ക്യൂബ് പദ്ധതിക്ക് നേതൃത്വം നല്‍കിയ ഹാല്‍സന്റെ ശാസ്ത്രീയ ദര്‍ശനവും ദീര്‍ഘകാല പരിശ്രമവും ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തില്‍ പുതിയൊരു ഗവേഷണ മേഖലയ്ക്ക് വഴിതുറന്നതായി ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേല്‍ കമ്മിറ്റി ചെയര്‍മാന്‍ മാര്‍ക്ക് പിയേഴ്‌സ് പറഞ്ഞു.
ബെല്‍ജിയത്തില്‍ ജനിച്ച 82കാരനായ ഫ്രാന്‍സിസ് ഹാല്സന്, അമേരിക്കയിലെ വിസ്‌കോണ്‍സിന്‍മാഡിസണ്‍ സര്‍വകലാശാലയിലെ പ്രധാന ഗവേഷകനും വില്‍സ് റിസര്‍ച്ച് പ്രൊഫസറും ഗ്രിഗറി ബ്രൈറ്റ് പ്രൊഫസറുമാണ്. കണികാഭൗതികശാസ്ത്രം, ജ്യോതിശാസ്ത്ര ഭൗതികശാസ്ത്രം, പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗവേഷണങ്ങളിലും അദ്ദേഹം സജീവമാണ്.
1987ലാണ് ഹാല്സന് അമാന്‍ഡ പരീക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രവര്‍ത്തനം ആരംഭിച്ചത്. ദക്ഷിണധ്രുവത്തില്‍ സ്ഥാപിച്ച ആദ്യ തലമുറ ന്യൂട്രിനോ ടെലിസ്‌കോപ്പായ അമാന്‍ഡ, പിന്നീട് വികസിപ്പിച്ച ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്‌സര്‍വേറ്ററിയുടെ ആശയപരമായ അടിത്തറയായിരുന്നു.
ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുപാളികള്‍ ന്യൂട്രിനോകള്‍ എന്ന കണികകളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനും അവയുടെ സഞ്ചാരം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് ഹാല്സന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചത്തില്‍ എല്ലായിടത്തും സാന്നിധ്യമുള്ള ന്യൂട്രിനോകള്‍ സാധാരണ ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ എളുപ്പത്തില്‍ കണ്ടെത്താന്‍ കഴിയാത്ത കണികകളാണ്. ഭൂമിയിലൂടെയും മനുഷ്യശരീരത്തിലൂടെയും പോലും അവ യാതൊരു പ്രത്യക്ഷ പ്രതിഭാസവും സൃഷ്ടിക്കാതെ കടന്നുപോകുന്നു.
ഹാല്‍സന്റെ ശാസ്ത്രീയ ദര്‍ശനവും നേതൃത്വവുമാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്‌സര്‍വേറ്ററിയുടെ രൂപീകരണത്തില്‍ നിര്‍ണായകമായത്. ഏകദേശം ഒരു ഘന കിലോമീറ്റര്‍ വിസ്തൃതിയുള്ള ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുപാളിക്കുള്ളില്‍ പ്രകാശ സെന്‍സറുകള്‍ സ്ഥാപിച്ചാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ അത്യധികം ഊര്‍ജസമ്പന്നമായ പ്രക്രിയകളില്‍ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താന്‍ ഇതുവഴി ഗവേഷകര്‍ക്ക് സാധിക്കുന്നു.
എസ് എന്‍ ഒ, ടെലിസ്‌കോപ്പ് അറേ, ഓഗര്‍ അപ്ഗ്രേഡ് പരീക്ഷണങ്ങള്‍ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള വിവിധ ശാസ്ത്രീയ പദ്ധതികളുടെ ഉപദേശക സമിതികളിലും ഹാല്സന് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ജര്‍മനിയിലെ മാക്‌സ് പ്ലാങ്ക് ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകള്‍, ടോക്കിയോ സര്‍വകലാശാലയിലെ ഐ സി ആര്‍ ആര്‍, യു എസ് പാര്‍ട്ടിക്കിള്‍ ഫിസിക്‌സ് പ്രയോറിറ്റൈസേഷന്‍ പാനല്‍, യൂറോപ്പിലെ അപ്പെക്ക് പാര്‍ട്ടിക്കിള്‍ ആസ്‌ട്രോഫിസിക്‌സ് ഉപദേശക സമിതി എന്നിവയുമായും അദ്ദേഹത്തിന് ബന്ധമുണ്ട്.
ഈ വര്‍ഷത്തെ ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരത്തിന്റെ സമ്മാനത്തുക 1.2 കോടി സ്വീഡിഷ് ക്രോണ (ഏകദേശം 12 ലക്ഷം യു എസ് ഡോളര്‍) ആണ്. വ്യക്തിക്കോ ചെറിയൊരു കൂട്ടം ജേതാക്കള്‍ക്കോ സ്ഥാപനത്തിനോ പുരസ്‌കാരം ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലും ഈ തുക തന്നെയാണ് അനുവദിക്കുക.
കഴിഞ്ഞ വര്‍ഷം ഉപആറ്റോമിക കണികകളുടെ അസാധാരണ സ്വഭാവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗവേഷണത്തിനാണ് മൂന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ക്ക് ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേല്‍ ലഭിച്ചത്. ക്വാണ്ടം ടണലിങ് സംബന്ധിച്ച അവരുടെ ഗവേഷണം എം ആര്‍ ഐ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള അതിസൂക്ഷ്മ അളവെടുപ്പുകള്‍ക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും കൂടുതല്‍ കാര്യക്ഷമമായ മൊബൈല്‍ ഫോണുകളും വേഗമേറിയ കമ്പ്യൂട്ടറുകളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
2026ലെ നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാര പ്രഖ്യാപനങ്ങള്‍ക്ക് തിങ്കളാഴ്ചയാണ് തുടക്കമായത്. തലച്ചോറിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനരീതി മനസ്സിലാക്കാന്‍ പ്രകാശം ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് സംഭാവന നല്‍കിയ മൂന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ക്കാണ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചത്.
രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം ബുധനാഴ്ചയും സാഹിത്യത്തിനുള്ള പുരസ്‌കാരം വ്യാഴാഴ്ചയും സമാധാനത്തിനുള്ള നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം വെള്ളിയാഴ്ചയും പ്രഖ്യാപിക്കും. സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേല്‍ സ്മാരക പുരസ്‌കാരം തിങ്കളാഴ്ച പ്രഖ്യാപിക്കും.