വാഷിങ്ടണ്: ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധം രൂക്ഷമായിരിക്കെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കടല്പ്പാതകളിലൊന്നായ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന് 'ട്രംപ് സ്ട്രെയ്റ്റ്' എന്ന് പേരുമാറ്റണമെന്ന നിര്ദേശം മുന്നോട്ടുവച്ച് അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡോണള്ഡ് ട്രംപ്. അമേരിക്കയ്ക്ക് കടലിടുക്കില് നിയന്ത്രണമുണ്ടെന്ന അവകാശവാദം ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ടാണ് സാമൂഹികമാധ്യമത്തിലൂടെ ട്രംപ് ഇത്തരമൊരു ആശയം പങ്കുവച്ചത്.
എന്നാല് ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് അമേരിക്കന് പ്രദേശമല്ല എന്നതാണ് ട്രംപിന്റെ നിര്ദേശത്തിലെ പ്രധാന വൈരുധ്യം. ഇറാനും ഒമാനും ഇടയില് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ കടലിടുക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പല്ഗതാഗതത്തിന് നിര്ണായകമായ പാതയാണ്. അതിനാല് പേരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ട്രംപിന്റെ പരാമര്ശം യഥാര്ഥ ഭരണപരമായ നടപടിയേക്കാള് അമേരിക്കന് സൈനിക മേല്ക്കൈയും നിയന്ത്രണവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമായാണ് പ്രധാനമായും കാണേണ്ടത്.
'നിയന്ത്രണം' എന്ന ട്രംപ് അവകാശവാദം
ഹോര്മുസില് അമേരിക്കയുടെ നിയന്ത്രണം പൂര്ണമാണെന്നും അമേരിക്ക ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കില് കപ്പലുകള്ക്ക് കടന്നുപോകാനാകില്ലെന്നുമുള്ള നിലപാട് ട്രംപ് നേരത്തെയും വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. കടലിടുക്കിനെ അമേരിക്കന് പ്രദേശമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം മുമ്പ് സൂചന നല്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഇറാനെതിരായ സൈനിക നടപടികള്ക്കൊപ്പം ഇത്തരം പ്രസ്താവനകള് വരുന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കടലിടുക്കിലെ ഇറാന്റെ സൈനിക ശേഷി തകര്ത്തുകൊണ്ട് കപ്പല്ഗതാഗതം സുരക്ഷിതമാക്കുകയാണ് അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യമെന്ന വാദം ഇതിലൂടെ ശക്തമാകുന്നു. എന്നാല് അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രപാതയില് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സൈനിക നിയന്ത്രണം എത്രത്തോളം നിയമപരവും പ്രായോഗികവുമാണ് എന്ന ചോദ്യം ഇതോടൊപ്പം ഉയരുന്നു.
പേരുമാറ്റ രാഷ്ട്രീയം വീണ്ടും
ഭൂപ്രദേശങ്ങളുടെയും ജലാശയങ്ങളുടെയും പേരുകള് മാറ്റുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ട്രംപിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സമീപനത്തിന്റെ തുടര്ച്ചയായാണ് പുതിയ നിര്ദേശത്തെയും കാണുന്നത്. മുമ്പ് ഗള്ഫ് ഓഫ് മെക്സിക്കോയെ 'ഗള്ഫ് ഓഫ് അമേരിക്ക' എന്ന് വിളിക്കുന്നതിനും ലേക്ക് ഒന്റാറിയോയെ 'ലേക്ക് അമേരിക്ക' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നീക്കങ്ങള് ട്രംപ് ഭരണകൂടം നടത്തിയിരുന്നു.
ഇത്തരം പേരുമാറ്റങ്ങള് പലപ്പോഴും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ യാഥാര്ഥ്യത്തേക്കാള് ദേശീയത, അധികാരം, അമേരിക്കന് സ്വാധീനം എന്നിവ ഉയര്ത്തിക്കാട്ടുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുന്നു. ഹോര്മുസിന്റെ കാര്യത്തില് ഈ സന്ദേശത്തിന് കൂടുതല് തന്ത്രപ്രധാനമായ അര്ഥമുണ്ട്.
ഹോര്മുസിലെ കപ്പല്ഗതാഗതം നിര്ണായകം
ഇറാന് യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം ഹോര്മുസിലൂടെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പല്ഗതാഗതത്തില് വലിയ ഇടിവുണ്ടായതായി റിപ്പോര്ട്ടുകളുണ്ട്. യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് പ്രതിദിനം ഏകദേശം 2 കോടി ബാരല് ക്രൂഡ് ഓയിലും പെട്രോളിയം ഉല്പന്നങ്ങളും ഈ കടലിടുക്കിലൂടെ കടന്നുപോയിരുന്നു.
എന്നാല് ഗതാഗതം പൂര്ണമായി നിലച്ചിട്ടില്ല. അമേരിക്കന് ഊര്ജ സെക്രട്ടറി ക്രിസ് റൈറ്റിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് തിങ്കളാഴ്ച മാത്രം 1.7 കോടിയിലധികം ബാരല് എണ്ണ ഹോര്മുസിലൂടെ കടന്നുപോയി. യുദ്ധകാല സാഹചര്യത്തില് ഇത് റെക്കോര്ഡ് ഗതാഗതമാണെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലയിരുത്തല്.
ഇതോടെ ഹോര്മുസിന്റെ പ്രാധാന്യം കൂടുതല് വ്യക്തമാകുന്നു. കടലിടുക്കിലെ തടസ്സം എണ്ണവില വര്ധനയ്ക്കും ആഗോള ഊര്ജവിപണിയിലെ അസ്ഥിരതയ്ക്കും കാരണമാകും. അതിനാല് ഇവിടെ അമേരിക്കയും ഇറാനും നടത്തുന്ന ഓരോ നീക്കവും ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിനപ്പുറം ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും ബാധിക്കും.
'ട്രംപ് സ്ട്രെയ്റ്റ്' എന്നത് യാഥാര്ഥ്യമാകുമോ?
നിലവിലെ സാഹചര്യത്തില് ഹോര്മുസിന്റെ ഔദ്യോഗിക നാമം മാറ്റാനുള്ള ട്രംപിന്റെ നിര്ദേശം യാഥാര്ഥ്യപരമായ ഭരണനടപടിയേക്കാള് രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണപരമായ നീക്കമായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാല് അതിന് പിന്നിലെ സന്ദേശം വ്യക്തമാണ്- ഹോര്മുസില് അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ശക്തിയും നിയന്ത്രണവും ഉറപ്പിച്ചതായി ലോകത്തിന് മുന്നില് പ്രഖ്യാപിക്കുക.
ഇറാനെതിരായ ആക്രമണം തുടരുന്നതിനിടയില് പേരുമാറ്റം പോലുള്ള പ്രതീകാത്മക നീക്കങ്ങള് കൂടി വരുന്നത് സംഘര്ഷത്തിന്റെ സൈനികതയ്ക്കൊപ്പം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രചാരണ തലവും ശക്തമാകുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. ഹോര്മുസിന്റെ യഥാര്ഥ ഭാവി, എന്നാല്, ഒരു പേരുമാറ്റത്തിലല്ല; ഈ നിര്ണായക കടല്പ്പാതയിലൂടെ കപ്പലുകള് എത്രത്തോളം സുരക്ഷിതമായി സഞ്ചരിക്കാന് കഴിയുമെന്നതിലാണ്.
ഹോര്മുസിന് 'ട്രംപ് സ്ട്രെയ്റ്റ്' എന്ന് പേരിട്ടു; നിര്ദേശത്തിന് പിന്നില് നിയന്ത്രണത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശം
