മുംബൈ: ബോളിവുഡ് സിനിമകള്‍ക്കും ഗാനങ്ങള്‍ക്കുമുള്ള ആഗോള സ്വാധീനം ലോകമെമ്പാടും പ്രസിദ്ധമാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങളില്‍ ഇന്ത്യക്കാര്‍ തദ്ദേശീയരുമായി സംവദിക്കുമ്പോള്‍ പലപ്പോഴും ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള പൊതുവേദിയായി മാറുന്നത് ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയും സംഗീതവുമാണ്. റഷ്യയില്‍ രാജ് കപൂറിനുണ്ടായിരുന്ന ജനപ്രീതി മുതല്‍ പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്കിപ്പുറം മധ്യപൂര്‍വദേശങ്ങളില്‍ ഷാരൂഖ് ഖാനുണ്ടായ ആരാധകവൃന്ദം വരെ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയും സംഗീതവും രാജ്യത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക സ്വത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. സമീപകാലത്ത് ബോളിവുഡ് ഗാനങ്ങള്‍ ഏഷ്യന്‍ രാജ്യങ്ങള്‍ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള വിവിധ മേഖലകളില്‍ സാംസ്‌കാരിക ബന്ധങ്ങള്‍ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതില്‍ നിര്‍ണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്.
2026-ലെ ബ്രിക്‌സ് ഉച്ചകോടിക്ക് ന്യൂഡല്‍ഹി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചപ്പോള്‍ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കള്‍ ഇന്ത്യയിലെത്തി. ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ചര്‍ച്ചകളും വ്യാപാരക്കരാറുകളും വാര്‍ത്തകളില്‍ നിറഞ്ഞുനിന്നതിനിടെ സമൂഹ മാധ്യമങ്ങളില്‍ ശ്രദ്ധ നേടിയത് മറ്റൊരു കാര്യമായിരുന്നു. ഇന്ത്യാ സന്ദര്‍ശനത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങള്‍ പങ്കുവെച്ച മലേഷ്യന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി അന്‍വര്‍ ഇബ്രാഹിം അവയ്ക്ക് പശ്ചാത്തലസംഗീതമായി തെരഞ്ഞെടുത്തത് ബോളിവുഡ് ഗാനങ്ങളായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ സംഗീതതിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമൂഹമാധ്യമ ഉപയോക്താക്കള്‍ക്കിടയില്‍ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടി.
അന്‍വര്‍ ഇബ്രാഹിമിന്റെ ബോളിവുഡ് ഗാനപ്പട്ടിക
ഇന്ത്യന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോഡിയെ പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ദൃശ്യങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം ഷാരൂഖ് ഖാനും ജൂഹി ചൗളയും അഭിനയിച്ച ഫിര്‍ ഭി ദില്‍ ഹൈ ഹിന്ദുസ്ഥാനിയിലെ 'ഐ ആം ദ ബെസ്റ്റ്' എന്ന ഗാനവും ദില്‍ തോ പാഗല്‍ ഹൈയുടെ ടൈറ്റില്‍ ഗാനവും ദില്‍വാലെ ദുല്‍ഹനിയ ലേ ജായേംഗേയിലെ വിഖ്യാതമായ 'തുഝേ ദേഖാ തോ യേ ജാനാ സനം' എന്ന ഗാനവുമാണ് അന്‍വര്‍ ഇബ്രാഹിം ഉപയോഗിച്ചത്. ഈ ഗാനങ്ങള്‍ ഇന്ത്യന്‍ പ്രേക്ഷകര്‍ക്കിടയില്‍ അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതല്‍ ജനകീയനാക്കുകയും സാധാരണക്കാരുമായി അടുപ്പമുള്ള നേതാവെന്ന പ്രതിച്ഛായ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ത്യന്‍ നേതാക്കളുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകളില്‍ മാത്രമായി അന്‍വര്‍ ഇബ്രാഹിമിന്റെ ബോളിവുഡ് സംഗീതത്തോടുള്ള താത്പര്യം ഒതുങ്ങിയില്ല.
ഇറാന്‍ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്‌കിയാനുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ദൃശ്യങ്ങള്‍ പങ്കുവെച്ചപ്പോള്‍ 1957-ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ നയാ ദൗര്‍ എന്ന ചിത്രത്തിലെ 'സാഥി ഹാഥ് ബഢാനാ' എന്ന ഗാനമാണ് അദ്ദേഹം തെരഞ്ഞെടുത്തത്. കൂട്ടായ പ്രവര്‍ത്തനത്തിന്റെയും ഒരുമിച്ച് മുന്നേറുന്നതിന്റെയും പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്ന ഗാനമാണിത്. കൂടിക്കാഴ്ചയിലൂടെ മുന്നോട്ടുവെച്ച സഹകരണസന്ദേശത്തിന് ഈ സംഗീത തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കൂടുതല്‍ അര്‍ഥം പകര്‍ന്നു.
റഷ്യന്‍ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാദിമിര്‍ പുടിനും റഷ്യന്‍ പ്രതിനിധി സംഘത്തിലെ അംഗങ്ങളുമൊത്തുള്ള ചിത്രങ്ങള്‍ പങ്കുവെച്ചപ്പോഴും അന്‍വര്‍ ബോളിവുഡ് സംഗീതത്തെ കൂട്ടുപിടിച്ചു. ആമിര്‍ ഖാന്‍ അഭിനയിച്ച ലഗാന്‍ എന്ന ചിത്രത്തിലെ 'ചലേ ചലോ' എന്ന ഗാനമാണ് ഈ ചിത്രങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം ഉപയോഗിച്ചത്. ഒരുമിച്ച് മുന്നേറുക എന്ന ആശയത്തിന് അടിവരയിടുന്നതായിരുന്നു ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്.
അന്‍വര്‍ ഇബ്രാഹിമിന്റെ സംഗീത തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ആസൂത്രിതമായ പൊതുജനസമ്പര്‍ക്ക തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് ചിലര്‍ വിലയിരുത്തിയെങ്കിലും ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ താത്പര്യവും ഇതിലൂടെ പ്രകടമായെന്ന് നിരീക്ഷകര്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. തെക്കുകിഴക്കന്‍ ഏഷ്യയിലെ ജനജീവിതത്തില്‍ ഇന്ത്യന്‍ ജനപ്രിയ സംസ്‌കാരം എത്രത്തോളം ആഴത്തില്‍ വേരൂന്നിയിട്ടുണ്ടെന്നതിന്റെ സൂചന കൂടിയാണിത്. വിവിധ തലമുറകളില്‍പ്പെട്ട ഏഷ്യന്‍ നേതാക്കള്‍ ഒരേ സിനിമാഗാനങ്ങള്‍ കേട്ടുവളര്‍ന്നവരാണെന്ന വസ്തുതയും ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു.
ഇന്ത്യയോടുള്ള ഇമ്മാനുവല്‍ മാക്രോണിന്റെ സംഗീതാഭിവാദ്യം
ബോളിവുഡ് സംഗീതത്തിലൂടെ ഇന്ത്യയുമായി അടുപ്പം പ്രകടിപ്പിച്ച ലോകനേതാവ് അന്‍വര്‍ ഇബ്രാഹിം മാത്രമല്ല. ഈ വര്‍ഷം ഫെബ്രുവരിയില്‍ ഇന്ത്യ സന്ദര്‍ശിച്ച ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റ് ഇമ്മാനുവല്‍ മാക്രോണും തന്റെ സന്ദര്‍ശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമൂഹമാധ്യമ റീലില്‍ രണ്‍വീര്‍ സിങ് നായകനായ ധുരന്ധര്‍ എന്ന ചിത്രത്തിലെ 'ജോഗി' എന്ന ഗാനം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
എം സി പഞ്ചാബി ആലപിച്ച 'ജോഗി' രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ മുമ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയ ഗാനമാണ്. ധുരന്ധര്‍ ചിത്രത്തിനായി സംഗീതസംവിധായകന്‍ ശാശ്വത് സച്‌ദേവ് ഗാനം പുതുക്കി അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ഹനുമാന്‍കൈന്‍ഡിന്റെ അധിക സ്വരസാന്നിധ്യവും പുതിയ പതിപ്പിലുണ്ട്.
മൂന്നു ദിവസത്തെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്‍ശനത്തിനിടെ ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റും പ്രഥമ വനിതയും ബോളിവുഡ് രംഗത്തെ പ്രമുഖരുമായി പ്രത്യേക കൂടിക്കാഴ്ചയും നടത്തിയിരുന്നു. അനില്‍ കപൂര്‍, മനോജ് ബാജ്‌പേയി, സോയ അക്തര്‍, റിച്ച ഛദ്ദ, ഷബാന ആസ്മി, റിക്കി കെജ് തുടങ്ങിയവര്‍ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയില്‍ പങ്കെടുത്തു.
നയതന്ത്ര ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകള്‍ക്കും ചിലപ്പോള്‍ സാധിക്കാത്ത കാര്യങ്ങള്‍ സിനിമയ്ക്കും സംഗീതത്തിനും സാധിക്കുമെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ് ഇത്തരം സംഭവങ്ങള്‍. മലേഷ്യ മുതല്‍ ഫ്രാന്‍സ് വരെയുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ ബോളിവുഡിന്റെ ജനപ്രീതി അതിര്‍ത്തികളും ഭാഷാഭേദങ്ങളും മറികടക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയുടെ ഈ ആഗോള സാംസ്‌കാരിക സ്വാധീനം പ്രയോജനപ്പെടുത്താന്‍ ലോകനേതാക്കളും ഇപ്പോള്‍ ശ്രമിക്കുന്നു.
സമൂഹമാധ്യമങ്ങള്‍ തുറന്നിടുന്ന ആഗോള വേദി
ബോളിവുഡ് നൃത്തപരിശീലനങ്ങള്‍ മുതല്‍ ഹിന്ദി സിനിമാഗാനങ്ങളില്‍ പ്രാദേശിക സംഗീത ശൈലികള്‍ കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കുന്നതുവരെയുള്ള പ്രവണതകള്‍ ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയോടുള്ള ആഗോള താത്പര്യത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്. വ്യവസായി ആനന്ദ് മഹീന്ദ്ര ജൂലൈയില്‍ എക്‌സില്‍ പങ്കുവെച്ച സംഗീതവീഡിയോയും ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. വ്യത്യസ്ത സംസ്‌കാരങ്ങള്‍ സംഗീതത്തിലൂടെ ഒത്തുചേരുന്നത് ഇന്ന് അപൂര്‍വമായ സംഭവമല്ല.
മഹേന്ദ്ര കപൂര്‍ ആലപിച്ച 'നീലേ ഗഗന്‍ കേ തലേ' എന്ന ഹിന്ദി ഗാനത്തിന് റെഗ്ഗേ സംഗീതശൈലിയുടെ ചുവടുപിടിച്ച് ഇന്തോനേഷ്യന്‍ സംഗീതസംഘം അവതരിപ്പിച്ച പതിപ്പിന്റെ വീഡിയോയാണ് മഹീന്ദ്ര പങ്കുവെച്ചത്. യൂട്യൂബില്‍ ആല്‍ബമോളജി എന്ന പേരില്‍ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ സംഘം പഴയ ഹിന്ദി ഗാനങ്ങളെ പുതിയ സംഗീതശൈലികളിലൂടെ പുനരാവിഷ്‌കരിച്ച് ആഗോള പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കുകയാണ്.
സമൂഹമാധ്യമങ്ങളുടെ വ്യാപനം ലോകത്തെ നമ്മുടെ വിരല്‍ത്തുമ്പിലെത്തിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെ സംസ്‌കാരങ്ങളെ നാം പരിചയപ്പെടുമ്പോള്‍ത്തന്നെ ഇന്ത്യന്‍ സംഗീതവും പാരമ്പര്യവും സിനിമയും വിദേശരാജ്യങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെയും ആകര്‍ഷിക്കുന്നു. ഭാഷ മനസ്സിലാകണമെന്നില്ലെങ്കിലും ഇന്ത്യന്‍ സിനിമാഗാനങ്ങളിലെ പ്രണയം, വിരഹം, അതിജീവനം, പ്രതീക്ഷ, ആഘോഷം തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങള്‍ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രേക്ഷകരുമായി സംവദിക്കുന്നു.
എക്‌സില്‍ 1.1 കോടിയിലധികം അനുയായികളുള്ള ആനന്ദ് മഹീന്ദ്രയെപ്പോലുള്ള പ്രമുഖര്‍ ഇത്തരം വീഡിയോകള്‍ പങ്കുവെക്കുമ്പോള്‍ ഇന്ത്യന്‍ സംഗീതത്തിന് ആഗോളതലത്തില്‍ കൂടുതല്‍ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നു. വ്യത്യസ്ത സംസ്‌കാരങ്ങള്‍ തമ്മിലുള്ള സംഗീതസംഗമങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതല്‍ അറിയാനുള്ള കൗതുകവും ഇതിലൂടെ വളരുന്നു.
എന്നാല്‍ ഈ പ്രതിഭാസം സമീപകാലത്ത് മാത്രം രൂപപ്പെട്ടതല്ല. പ്രവാസി സമൂഹങ്ങള്‍, വ്യാപാരബന്ധങ്ങള്‍, സിനിമകളുടെ കയറ്റുമതി എന്നിവയിലൂടെ പതിറ്റാണ്ടുകളായി തെക്കുകിഴക്കന്‍ ഏഷ്യയിലും മധ്യേഷ്യയിലും മധ്യപൂര്‍വദേശങ്ങളിലും ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയ്ക്കും സംഗീതത്തിനും വലിയ സ്വീകാര്യതയുണ്ട്. സമൂഹമാധ്യമങ്ങള്‍ ഈ സ്വാധീനം കൂടുതല്‍ വിപുലമാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ഇന്ന് ലോകത്തിന്റെ ഏതു ഭാഗത്തുള്ളവര്‍ക്കും ഒരു റീലിലൂടെ ബോളിവുഡ് സംഗീതവുമായി പരിചയപ്പെടാം.
രാഷ്ട്രീയത്തിനപ്പുറം മനുഷ്യരെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സംഗീതം
ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സംഘര്‍ഷങ്ങളും ധ്രുവീകരണവും വര്‍ധിക്കുന്ന കാലഘട്ടത്തില്‍ സാംസ്‌കാരിക സ്വാധീനം രാജ്യങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ പൊതുവായൊരു ബന്ധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഹിന്ദി ഗാനങ്ങള്‍ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ലോകനേതാവായാലും വൈറല്‍ വീഡിയോയ്ക്ക് പ്രതികരിക്കുന്ന സമൂഹമാധ്യമ ഉപയോക്താക്കളായാലും സര്‍ക്കാരിനെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളില്‍ സംഗീതത്തെ ആശയപ്രകടനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നവരായാലും ബോളിവുഡ് സംഗീതം അതിരുകള്‍ മറികടക്കുന്ന ഒരു പൊതുവികാരം പങ്കുവെക്കുന്നു.
രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗങ്ങള്‍ക്കും നയതന്ത്ര വാചാടോപങ്ങള്‍ക്കും പലപ്പോഴും സാധിക്കാത്തത് സംഗീതത്തിന് സാധിക്കുന്നു: വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിലും ഭാഷകളിലും ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യര്‍ക്കിടയില്‍ വികാരപരമായ ഐക്യം സൃഷ്ടിക്കുക. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബോളിവുഡ് ഗാനങ്ങള്‍ വിനോദത്തിനുള്ള ഉപാധി മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്‌കാരിക സ്വാധീനം ലോകമെമ്പാടും എത്തിക്കുന്ന ശക്തമായ മാധ്യമം കൂടിയാണ്.